Symptomen en gevolgen
van pneumokokkenziekte
Een pneumokokkenziekte kan zich op verschillende manieren uiten. De symptomen zijn afhankelijk van het type infectie, het deel van het lichaam dat is aangetast en de persoon die de infectie doormaakt.
Sommige infecties blijven beperkt tot één plaats in het lichaam. Andere kunnen ernstige gevolgen hebben, vooral bij ouderen of mensen met bepaalde risicofactoren.
Wat zijn de symptomen van een pneumokokkenziekte?
Pneumokokken zijn bacteriën die verschillende soorten infecties kunnen veroorzaken. De symptomen kunnen sterk verschillen en hangen onder meer af van de plaats van de infectie, bijvoorbeeld in de longen, de hersenvliezen of het bloed.
De belangrijkste pneumokokkenziekten zijn:
- longontsteking
- hersenvliesontsteking (meningitis)
- een infectie van het bloed
- oorontsteking of sinusitis (vooral bij jonge kinderen, minder vaak bij volwassenen)
De klachten bij een pneumokokkenziekte kunnen lijken op die van andere luchtweg- of bacteriële infecties. Daarom kunt u op basis van de symptomen alleen niet met zekerheid weten om welke infectie het gaat.
Heeft u klachten, maakt u zich zorgen of voelt iets niet goed? Aarzel dan niet om uw huisarts of een andere zorgverlener om advies te vragen.
Mogelijke symptomen van een longontsteking
Een longontsteking is een infectie van de longen. Wanneer de longontsteking wordt veroorzaakt door pneumokokken, kan die
soms plotseling ontstaan.
Mogelijke symptomen zijn2:
- koorts en rillingen
- hoesten
- kortademigheid of moeite met ademhalen
- snel ademhalen
- pijn in de borststreek
- ernstige vermoeidheid
- een algemeen gevoel van ziek zijn
Bij sommige ouderen zijn de symptomen
minder typisch. Verwardheid, ongewone
slaperigheid of een snelle achteruitgang van de algemene toestand kunnen bijvoorbeeld
tekenen zijn van een ernstige infectie. Merkt u een van deze klachten bij uzelf of iemand in
uw omgeving?
Neem dan zo snel mogelijk contact op met een arts.
Mogelijke symptomen van een hersenvliesontsteking
Een pneumokokken-meningitis is een infectie van de hersenvliezen en het ruggenmergvlies, de vliezen die de hersenen en het ruggenmerg omgeven.
Mogelijke symptomen zijn:
- hoge koorts
- hevige hoofdpijn
- een stijve nek
- misselijkheid of braken
- verwardheid
- ongewone slaperigheid
- overgevoeligheid voor licht
Denkt u dat u of iemand in uw omgeving hersenvliesontsteking heeft, of zijn de klachten verontrustend? Zoek dan snel medische hulp. Bij een hersenvliesontsteking is een snelle behandeling belangrijk.
Mogelijke symptomen van een bloedbaaninfectie
In sommige gevallen komen pneumokokken in de bloedbaan terecht. Men spreekt dan over een bloedbaaninfectie of bacteriëmie.
Mogelijke symptomen zijn:
- koorts of rillingen
- extreme zwakte
- snel ademhalen
- een snelle hartslag
- verwardheid
- zich erg ziek of onwel voelen
- een snelle achteruitgang van de algemene toestand
Een bloedbaaninfectie kan ernstig zijn. Heeft u deze klachten of maakt u zich zorgen over uw toestand? Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw huisarts of een zorgverlener, zodat u tijdig beoordeeld en behandeld kan worden.
Wanneer contact opnemen met een zorgverlener?
Hebt u klachten of twijfelt u over uw gezondheid? Neem dan contact op met uw huisarts of een andere zorgverlener, zeker als:
- u moeite heeft met ademhalen
- uw algemene toestand snel achteruitgaat
- u verward bent, zich erg moe voelt of ongewoon slaperig bent
- u bloed ophoest
- u door uw leeftijd of gezondheid kwetsbaarder bent
- u zich zorgen maakt over een naaste die verontrustende klachten heeft
Ook als u zich goed voelt, kan het nuttig zijn om uw risico met uw huisarts te bespreken. Zeker als u ouder bent dan 65 jaar of bepaalde risicofactoren hebt, zoals een chronische aandoening.
Hoe worden pneumokokken overgedragen?
Pneumokokken zijn bacteriën die van de ene persoon op de andere overgedragen kunnen worden, vooral bij nauw contact. De overdracht kan gebeuren via kleine druppeltjes in de luchtwegen, bijvoorbeeld wanneer iemand in de buurt hoest, niest of praat.
Kun je drager zijn van pneumokokken zonder ziek te zijn?
Ja. U kunt pneumokokken in uw neus of keel dragen zonder er ziek van te worden. We noemen dit asymptomatisch dragerschap of een gezonde drager. Dat u drager bent, betekent dus niet dat u effectief ziek zult worden. U kunt de bacterie wel aan anderen doorgeven.
Betekent contact met pneumokokken dat u ziek zult worden?
Nee, niet noodzakelijk. Pneumokokken kunnen besmettelijk zijn, vooral bij nauw contact. Maar ook als u met de bacterie in contact komt, wordt u niet automatisch ziek. Uw leeftijd, gezondheid en afweersysteem spelen een rol bij de kans op een infectie. Vooral ouderen en mensen met bepaalde gezondheidsproblemen kunnen kwetsbaarder zijn voor pneumokokkeninfecties.
Wat zijn de mogelijke gevolgen van pneumokokkenziekten?
Sommige pneumokokkenziekten kunnen leiden tot ernstige complicaties, een ziekenhuisopname of, in de meest ernstige gevallen, overlijden3. De gevolgen en mogelijke restklachten verschillen van persoon tot persoon. Ze hangen onder meer af van het type infectie, uw leeftijd, uw algemene gezondheid en hoe snel u de juiste behandeling krijgt.
Wacht daarom niet te lang om contact op te nemen met uw arts, zeker als u of iemand in uw omgeving een verhoogd risico loopt. Samen kunt u bespreken welke stappen er nodig zijn.
Mogelijke complicaties van een longontsteking
Een pneumokokkenlongontsteking kan ernstig zijn, vooral als u wat kwetsbaarder bent. U kunt ernstige ademhalingsproblemen krijgen en zich erg moe en zwak voelen. Soms is een ziekenhuisopname nodig. Ook het herstel kan na een ernstige longontsteking langer duren. Dat geldt vooral voor ouderen en mensen met een zwakke gezondheid.
Mogelijke complicaties van hersenvliesontsteking
Pneumokokkenmeningitis is zeldzaam, maar kan ernstig zijn. De infectie kan blijvende gevolgen hebben. Bij bijna de helft van de mensen met pneumokokkenmeningitis treden ernstige complicaties op, zoals gehoorverlies of neurologische problemen3.
Mogelijke complicaties van een bloedbaaninfectie
Een bloedbaaninfectie kan ernstig zijn en soms snel verergeren. De infectie kan de bloedsomloop verstoren en schade aan organen, zoals het hart en de nieren2, veroorzaken. In sommige gevallen kan ze evolueren naar sepsis, een ernstige reactie van het lichaam op een infectie. Bij mensen ouder dan 65 jaar overlijdt gemiddeld 12% van de mensen met een pneumokokkenbacteriëmie. Bij 85-plussers loopt die percentage op tot ongeveer 24%4.
Uw arts kan u helpen om uw risico in te schatten
Naarmate we ouder worden, kunnen we kwetsbaarder
worden voor pneumokokkenziekten. Ook bepaalde gezondheidsproblemen of een verminderde weerstand kunnen het risico verhogen. Uw arts kent uw gezondheidsproblemen het best en kan samen met u inschatten of u verhoogd risico loopt. U kunt ook bespreken welke mogelijkheden er zijn om u zo goed mogelijk te beschermen.
Wat zijn de risicofactoren?
Iedereen kan een pneumokokkenziekte krijgen. Sommige mensen lopen wel een groter risico, bijvoorbeeld door hun leeftijd of bepaalde gezondheidsproblemen. Ontdek of dit ook voor u geldt.
Hoe kunt u zichzelf beschermen?
Er zijn verschillende manieren om uzelf tegen pneumokokkenziekten te beschermen. Goede hygiëne helpt om de verspreiding van bacteriën te beperken. Ook vaccinatie kan u helpen om u beter te beschermen. Ontdek welke aanbevelingen voor uw situatie gelden.
1. https://www.gezondheidenwetenschap.be/richtlijnen/preventie-van-ernstige-pneumokokkeninfecties . Last access: 09/2026.
2. https://www.cdc.gov/pneumococcal/index.html . Last access: 09/2026.
3. Centre Fédéral d’expertise des soins de santé. Quelle vaccination contre le pneumocoque chez les personnes âgées? KCE; 2016. Rapport 274Bs. Last access: 09/2026.
4. Conseil Supérieur de la Santé. Vaccination anti pneumococcique (adultes). Bruxelles: CSS; 2025. Avis n° 9842. Last access: 09/2026.
5. National Reference Centre for invasive Streptococcus pneumoniae (UZ Leuven). Report National Reference Centre invasive Streptococcus pneumoniae 2025. Version 2. 27 April 2026. Last access: 09/2026.
6. Grant LR, Meche A, McGrath L, Miles A, Alfred T, Yan Q, Chilson E. Risk of Pneumococcal Disease in US Adults by Age and Risk Profile. Open Forum Infect Dis. 2023;10(5):ofad192. doi:10.1093/ofid/ofad192. Last access: 09/2026.
7. https://www.laatjevaccineren.be. Last access: 09/2026.
8. https://www.vaccination-info.be/maladie/meningites-pneumonies-et-septicemies-a-pneumocoque. Last access: 09/2026.
9. Conseil Supérieur de la Santé (CSS). Vaccination anti-pneumococcique pour les enfants (révision 2025). Avis n°9836. Bruxelles, Belgique : Conseil Supérieur de la Santé ; publié le 24 avril 2025. Disponible sur : Conseil Supérieur de la Santé – Avis 9836. Consulté le 23 septembre 2026.
* Vergeleken met volwassenen zonder deze chronische aandoening.
Waarom wachten om er met uw arts over te praten?
Bent u 65 jaar of ouder, heeft u bepaalde risicofactoren of hebt u gewoon vragen over de preventie van pneumokokkenziekte? Dan is dit een goed moment om uw vragen aan uw arts te stellen en samen te bekijken wat in uw situatie belangrijk is.